مطالعات فرهنگی علم و فرهنگی

در این مبحث برای رسیدن به مفاهیم مذکور طبق طرح درس بهتر است که نگاهی اجمالی به مفهوم سیطره عمومی و مقاله Ruling Class and Ruling Ideas   نوشته مارکس و انگلس بیاندازیم. هابرماس در مورد سیطره عمومی معتقد است که این سیطره قلمروی است از زندگی اجتماعی که افکار عمومی می­تواند در آن شکل گیرد و دسترسی به این قلمرو برای همه شهروندان ممکن است. زمانی که افراد خصوصی جهت هر گفتگویی ( در مورد امور شخصی نه مانند اعضای موسسه قاعده­مند ) گرد هم آیند بخشی از سیطره عمومی شکل می­گیرد.در این پیکره عمومی ابزار خاصی ( رسانه­ها ) برای نقل و انتقال اطلاعات لازم است.

در حال حاضر رشد سریع جهانی بر روی رسانه­ها نیز تاثیرات بی­شماری گذاشته است. بشر در هر نقطه­ای از این گیتی که ساکن باشد تحت تاثیر فرهنگ رسانه قرار دارد که این امر خود باعث شکل­گیری ، حفظ و تغییر هویت­های مختلف می­شود در حالی که با تغییر هویت­ها ، فرهنگ­ها نیز تغییر می­کنند به عبارتی تکنولوژی به نوعی باعث تغییر فرهنگ می­شود. مسئله اصلی در بررسی  رسانه این است که بیابیم چرا نظریه اجتماعی باید به ارتباطات توده­ای توجه کند؟

در بین افرادی که درباره رسانه مطالعه می­کنند عده­ای معتقدند که رسانه هیچ اهمیتی برای توضیح اجتماعی ندارد و برخی نیز برعکس معتقدند که برای توضیح مسائل اجتماعی می­توان از عملکردهای رسانه استفاده نمود زیرا دو پدیده تکنولوژی ارتباط و سرمایه­داری در کنار هم رشد کرده­اند بنابراین رسانه یک نیروی ایدئولوژیک مسلط در خدمت سرمایه­داری و مصرف است. رسانه به عنوان یک نیروی ایدئولوژیکی مسلط ، در مصرف­کننده دوره سرمایه­داری ، نیاز و میل ایجاد می­کند. تکنولوژی­های رسانه­ای برساخته سرمایه خصوصی و قدرت دولتی و عمومی است . از سویی دیگر عده­ای معتقدند که رسانه و تکنولوژی ارتباطات دارای کارکردهای دوگانه است به عبارتی نه کاملاً هژمونیک و ایدئولوژیک عمل می­کنند و نه خیلی معصوم­اند. در مجموع می­توان گفت که سه رویکرد در رابطه با ارتباطات و رسانه وجود داردند که هر کدام به نوعی به پرسش بالا پاسخ می­دهند.

 رولان بارت به عنوان یکی از نشانه­شناسان در نوشته­ای تحت عنوان از اثر تا متن سعی دارد تفاوت­هایی که بین اثر و متن وجود دارد را متذکر شود. او معتقد است که در تقابل با مفهومی سنتی به نام اثر بایه به جستجوی موضوعی جدید که اصطلاحی مشکوک است پرداخت و این مفهوم باب روز همان متن است. در همین راستا او به مواردی اشاره می کند تا بتواند این مفاهیم را از هم متمایز نماید.

 مکتب فرانکفورت پدید آمده از موسسه تحقیقات اجتماعی که نخستین اعضایش آدرنو، هورکهایمر و مارکوزه بودند به تدوین و تکامل شکلی از نظریه مارکسیستی تحت عنوان « نظریه انتقادی » پرداخت و در همین راستا به مطالعه و برسی مفاهیم و مقولاتی چون طبقه، سیاست، فرهنگ و ایدئولوژی اقدام نمودند. هورکهایمر به عنوان مدیر موسسه در ژانویه 1931 صریحاً بیان نمود که مشغله اصلی در این موسسه پرداختن به فلسفه اجتماعی به عنوان منبع طرح سوالات مهم علوم و امور مفاهیم عام است. او این کار را با نقد تجربه­گرایی و طرح دیدگاه­های خود درباره نقش و جایگاه فلسفه آغاز نمود. او در مقاله «نظریه سنتی و انتقادی» ، که سند پی­ریزی مکتب فرانکفورت به حساب می­آید، به نقد پوزیتیویسم پرداخته و نگران تسری این نوع برداشت از نطریه بود که رهبری علوم با علوم طبیعی است. او همچنین معتقد بود که در نظریه انتقادی امور واقع کاملاً بیرونی محسوب نمی­شوند اما این امر موجب نمی­شود که نظریه انتقادی به تجربه ربط نداشته باشد

نظریه فرهنگی پی­یربوردیو

همواره تعریف چیزی که برازنده نام فرهنگ باشد یک مسئله مناقشه­برانگیز است و مدرنیسم نیز ستیزه­هایی درباره اینکه چه کسی تعریف و تعیین می­کند که چه چیزی فرهنگ یا هنر است، ایجاد کرده است. اولین تاکتیک بوردیو این است که فرهنگ را در فرهنگ حل کند و یا به عبارتی عینی ساختن عینی­سازی. در مرحله اول او حیطه­ای از اعمال و اشیایی که به صورت ذهنی به منزاه فرهنگ توسط کنشگران تعریف می­شوند را به صورت تجربی به عنوان موضوعی برای تحلیل جامعه­شناختی تاسیس می­کند و در مرحله دوم آن اصول تعریف در عینی­سازی مرحله قبل را به منزله چیزی که باید تبیین شود عینی می­سازد.